Zo werkt Watt gaat het kosten?
Een gratis retro browserspel waarin je één dag lang een huishouden aanstuurt op de echte stroomprijs. Vijf minuten, geen account, en je snapt daarna waarom de energierekening doet wat hij doet.
Wat is Watt gaat het kosten?
Stroom heeft niet één prijs. Sinds oktober 2025 stelt de Europese stroombeurs voor elke dag 96 prijzen vast, één per kwartier. Waait het hard en schijnt de zon, dan is stroom goedkoop en soms zelfs gratis. Is het windstil en donker rond etenstijd, dan is stroom duur. Wie een dynamisch energiecontract heeft, betaalt die prijzen ook echt.
In dit spel krijg je een huis met een wasmachine, een droger, een vaatwasser, een oven, een airco, een elektrische auto, een thuisbatterij en zonnepanelen op het dak. Jij bepaalt wanneer wat aangaat. Het spel gebruikt de echte prijzen en het echte weer van vandaag, dus geen twee dagen zijn hetzelfde.
Aan het eind van de dag zie je drie rekeningen naast elkaar: die van jou, die van het domme huis dat alles aanzet zodra het kan, en die van de perfecte speler die elk kwartier goed kiest. Daar komt een score uit. Wie de computer verslaat, mag dat zeggen.
Zo speel je
- Kies je contract. Dynamisch betekent dat je elk kwartier de beursprijs betaalt, met belasting en opslag erbovenop. Vast betekent één prijs de hele dag, zoals de meeste mensen nu hebben. Elk contract heeft zijn eigen ranglijst.
- Kijk vooruit. Voordat de klok gaat lopen krijg je vijftien seconden om de prijsgrafiek van de hele dag te bekijken. Dit is het hart van het spel: waar zit het dal, waar de piek, en wanneer komt de zon?
- Klik op apparaten. Het poppetje loopt erheen en zet ze aan of uit. De wasmachine staat op zolder en de laadpaal buiten, dus trappen kosten tijd. Je kunt een paar klikken in de wachtrij zetten.
- Let op de stoppenkast. De aansluiting heeft een grens. Zet je de droger, de oven en de auto tegelijk aan, dan klappen de stoppen en zit het gezin in het donker.
- Houd het gezin tevreden. De was moet klaar zijn voor de avond, de vaatwasser voor het ontbijt, de auto moet 's ochtends genoeg lading hebben en de slaapkamer mag niet te warm of te koud worden. Elke gebroken afspraak kost geld.
- Kies upgrades. Om zes uur, elf uur en vier uur krijg je een keuze uit drie kaarten, en wie het goed doet krijgt er extra. Een energiemanagementsysteem schakelt apparaten automatisch onder een prijs die jij instelt. Andere kaarten geven een grotere batterij, een extra zonnepaneel, een zwaardere aansluiting of een sneller poppetje.
- Bekijk de rekening. Jouw kosten, het domme huis, de perfecte speler, hoeveel je op eigen zon draaide en de drie momenten waar je het meeste liet liggen. Zet je naam in de ranglijst en probeer het morgen nog eens met nieuwe prijzen.
Een potje duurt vijf minuten. In de modus Rustig duurt het acht minuten en heb je meer tijd om na te denken. Beide tellen voor de ranglijst. In het archief speel je een eerdere dag na, bijvoorbeeld een dag met negatieve prijzen.
Wat je ervan leert
Het spel leert in vijf minuten wat anders een avondvullende presentatie kost:
- Stroom heeft geen vaste prijs maar 96 prijzen per dag, en die volgen zon en wind.
- Verbruik dat je kunt verschuiven, zoals de was, de droger, de auto en de batterij, is geld waard. Verbruik dat vastligt niet.
- Een thuisbatterij in de verkeerde stand kost geld in plaats van dat hij geld oplevert.
- Zonnepanelen leveren het meeste op als je de stroom zelf gebruikt. Bij negatieve prijzen betaal je zelfs om terug te leveren.
- Automatisering verslaat handwerk, maar alleen als je hem goed instelt. Een domme drempel haalt de deadline niet.
- Je aansluiting heeft een grens. Alles tegelijk aanzetten kan gewoon niet.
- Een energiemanagementsysteem kost in het echt een paar honderd euro. Het eindscherm rekent voor hoe lang het duurt voordat jouw besparing dat terugverdient.
De apparaten in huis
| Apparaat | Wat je moet weten |
|---|---|
| Wasmachine | Op zolder. Moet klaar zijn voor de avond, anders moet het gezin naar de wasserette. |
| Droger | Grote verbruiker, ook op zolder. Pas nuttig als de was klaar is. Met de kaart Wasrek ben je hem kwijt. |
| Vaatwasser | Staat om middernacht klaar en moet draaien voor het ontbijt. |
| Oven | Moet rond etenstijd aan, precies als de stroom het duurst is. Anders wordt er afgehaald. |
| Airco slaapkamer | Koelt en verwarmt. De kamer werkt als buffer: alvast koelen als stroom goedkoop is en daarna een uur uit. |
| Elektrische auto | Moet 's ochtends genoeg lading hebben en komt aan het eind van de middag weer thuis. Laden in het dal, niet zodra hij thuis is. |
| Thuisbatterij | Laden als stroom goedkoop is of de zon schijnt, ontladen in de piek. Uit is ook een stand. |
| Zonnepanelen | Leveren volgens het echte weer van de dag. Eigen verbruik overdag is bijna altijd beter dan terugleveren. |
| Stoppenkast | Begrenst hoeveel er tegelijk aan kan. Klappen de stoppen, dan gaat alles uit en moet het poppetje ze resetten. |
| Koelkast, licht, tv | Gaan vanzelf. Je kunt er niets aan doen, en dat is precies het punt: vast verbruik is niet te verschuiven. |
Voor scholen
Watt gaat het kosten? werkt goed in de klas, vanaf groep 7 van de basisschool tot en met de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het spel is gratis, draait in de browser op elk apparaat, vraagt geen account of e-mailadres en bewaart geen persoonsgegevens. Een potje duurt vijf minuten, dus een les past ruim in een lesuur.
Waar het bij aansluit
- Rekenen: geldbedragen, een grafiek lezen, een dal en een piek herkennen, kilowatt en kilowattuur, en de vraag hoe lang iets duurt voordat het is terugverdiend.
- Natuur en techniek: waar stroom vandaan komt, waarom zon en wind de prijs bepalen, wat een batterij doet en waarom niet alles tegelijk kan.
- Burgerschap en duurzaamheid: wat je thuis zelf kunt doen, wat een energiecoöperatie is en waarom het net soms vol is.
- Digitale geletterdheid: een simulatie lezen en er een strategie in kiezen.
Een les van 45 minuten
- Vooraf (5 min). Vraag: wat kost een kilowattuur stroom? De meeste kinderen weten het niet, en dat is het startpunt. Laat de prijsgrafiek van vandaag zien op het digibord.
- Eerste potje (10 min). Iedereen speelt in de modus Rustig, met tips aan. Laat ze een korte naam kiezen die niet hun echte naam is, bijvoorbeeld hun tafelgroepje en een cijfer.
- Bespreken (10 min). Wie had de laagste rekening? Wat deed het domme huis fout? Op het eindscherm staat bij iedereen waar ze het meeste lieten liggen. Laat drie kinderen dat voorlezen.
- Tweede potje (10 min). Zelfde dag, nu met een plan. Wie verslaat de computer?
- Afsluiten (10 min). Terug naar de vraag van het begin. Wat zouden ze thuis anders doen? Wanneer draait de wasmachine bij hen thuis, en waarom?
Praktisch
- Geluid kan uit via Instellingen op het startscherm. Op Chromebooks en tablets werkt het spel gewoon.
- De ranglijst laat de scores van vandaag zien. Een klas kan zo tegen elkaar spelen zonder dat er accounts nodig zijn.
- De vaste prijzen in het spel zijn instelbaar op het startscherm, handig om te laten zien wat een duurder of goedkoper contract doet.
- Wil je een versie met het logo en de kleuren van je school of gemeente en een eigen ranglijst? Zie hieronder.
Een eigen versie voor je coöperatie, gemeente of school
Energiecoöperaties gebruiken het spel om leden en buurtbewoners te laten voelen wat een dynamisch contract, een thuisbatterij of slim laden doet. Een eigen versie heeft je logo, je kleuren, je eigen ranglijst, een eigen adres zoals jouwnaam.wattgaathetkosten.nl en een eigen tekst en link op het eindscherm. Het spel en de prijzen blijven hetzelfde.
Neem contact op met Theo van der Sluijs, de maker van het spel.
Veelgestelde vragen
- Is het spel gratis?
- Ja. Er zijn geen accounts, geen advertenties en geen betaalde extra's.
- Zijn de prijzen echt?
- Ja. Het spel gebruikt de day-ahead prijzen van de Europese stroombeurs voor Nederland, per kwartier, zoals gepubliceerd door ENTSO-E. Vanaf twee uur 's middags speel je met de prijzen van morgen. Het weer komt van Open-Meteo.
- Waarom zijn prijzen soms negatief?
- Op zonnige en winderige dagen is er meer stroom dan vraag. Dan betalen producenten om van hun stroom af te komen. Wie een dynamisch contract heeft, krijgt dan geld toe voor verbruik en betaalt juist voor teruglevering. In het spel is dat het moment om de batterij en de auto vol te laden.
- Hoe lang duurt een potje?
- Vijf minuten in de normale modus, acht minuten in de modus Rustig. Beide tellen mee voor de ranglijst.
- Werkt het op mijn telefoon?
- Ja, het spel is vanaf het begin gemaakt voor telefoon, tablet en computer. Je kunt het als app op je beginscherm zetten.
- Hoe wordt de score berekend?
- Je rekening wordt vergeleken met die van het domme huis en die van de perfecte speler. Zit je precies tussen die twee in, dan heb je 500 punten. Evenaar je de perfecte speler, dan heb je 1000. Geen boetes en geen geklapte stoppen geven een bonus. Boven de 1000 heb je de computer verslagen.
- Kan ik mijn eigen tarieven invullen?
- Ja, op het startscherm. Je ziet dan wat het bij jou thuis zou schelen. Met eigen tarieven krijg je wel een score, maar kom je niet in de ranglijst, omdat die anders niet eerlijk is.
- Wat bewaart het spel over mij?
- Alleen de naam die je zelf kiest en je score. Geen cookies, geen accounts, geen e-mailadres. Het spel rekent in je browser; naar de server gaat alleen je lijst met klikken, zodat de server je score kan narekenen. Die lijst wordt daarna weggegooid.
- Is dit een advies over mijn energiecontract?
- Nee. Het is een spel met indicatieve bedragen op basis van instelbare tarieven. Of een dynamisch contract, een batterij of een energiemanagementsysteem bij jou uitkan, hangt af van je eigen situatie.
- Kan ik het spel in de klas of op een bijeenkomst gebruiken?
- Graag zelfs. Het spel is bedoeld om gedeeld te worden. Een link is genoeg, er hoeft niets geïnstalleerd te worden.
Bronnen, privacy en disclaimer
Bronnen
Stroomprijzen: ENTSO-E Transparency Platform, day-ahead prijzen voor de biedzone Nederland. Weer en zonne-instraling: Open-Meteo, op basis van open weermodellen. Beide gratis, met bronvermelding. Het pixelfont is Press Start 2P van CodeMan38, onder de SIL Open Font License.
Privacy
Het spel draait in je browser. Naar de server gaat alleen je actielogboek voor de score, en dat wordt na het narekenen weggegooid. Bewaard worden alleen je zelfgekozen naam en je score. Bezoekersaantallen worden geteld met Umami, zonder cookies en zonder persoonsgegevens. Daarom is er geen cookiebanner.
Disclaimer
Dit is een spel. De bedragen zijn indicatief, gebaseerd op instelbare tarieven en op verwachtingen, niet op jouw werkelijke contract. Er komen geen echte gegevens van jouw energieleverancier aan te pas en er wordt geen advies mee gegeven.
Over de maker
Watt gaat het kosten? is gemaakt door Theo van der Sluijs uit Zeeland. De simulatie, het huis en de muziek zijn met de hand gebouwd; het spel is bewust klein, snel en zonder gedoe.